1
00:00:44,191 --> 00:00:49,504
2. januara 1959. kada je svemirska era
jedva godinu dana stara,

2
00:00:49,591 --> 00:00:52,981
Sovjetska Unija lansira
Lunik - "mali Mesec".

3
00:00:53,071 --> 00:00:57,064
Planirano je da ce postaviti
sovjetsku zastavicu na Mesec.

4
00:00:58,591 --> 00:01:01,981
Nakon sata od lansiranja,
postalo je jasno

5
00:01:02,071 --> 00:01:05,029
da ce Lunik promasiti
svoju metu.

6
00:01:06,831 --> 00:01:10,665
Kako su Sovjetski naucnici
posmatrali njihovu malu sondu

7
00:01:10,751 --> 00:01:12,389
koja je odjezdila da se pridruzi planetama

8
00:01:12,471 --> 00:01:14,746
u beskonacnom putovanju
oko Sunca,

9
00:01:14,831 --> 00:01:18,107
inspirisala ih je
jedna misao.

10
00:01:18,191 --> 00:01:23,788
Promenili su ime svemirskom brodu u
Mechta - u prevodu "san".

10
00:02:06,151 --> 00:02:09,700
P L A N E T E

11
00:02:17,151 --> 00:02:20,700
(Muzika: Planete, Gustav Holst)

12
00:02:21,431 --> 00:02:26,346
1926, kada je ova Holst-ova
muzika snimljena,

13
00:02:26,431 --> 00:02:29,662
mislilo se da postoji
osam planeta.

14
00:02:31,311 --> 00:02:33,302
A onda, 1929,

15
00:02:33,391 --> 00:02:36,224
Mlad covek je stigao
u observatoriju

16
00:02:36,311 --> 00:02:40,827
u Flagstaff-u, Arizona,
da zapocne potragu za devetom.

17
00:02:40,911 --> 00:02:43,869
U to vreme, malo se
znalo o planetama.

18
00:02:47,351 --> 00:02:49,581
Najblize Suncu lezi Merkur,

19
00:02:49,671 --> 00:02:53,903
Maleni svet gvozdja i stena,
jedva primetan u bljesku.

20
00:02:53,991 --> 00:02:57,506
Venera, mozda
druga Zemlja,

21
00:02:57,591 --> 00:03:00,549
sakrivena iza
pokrivaca oblaka.

22
00:03:04,831 --> 00:03:06,822
Zemlja.

23
00:03:06,911 --> 00:03:09,664
I iza nas, Mars,
crvena planeta.

24
00:03:09,751 --> 00:03:11,742
On ima godisnja doba, polarne kape,

25
00:03:11,831 --> 00:03:14,345
i mogucnost postojanja zivota.

26
00:03:14,431 --> 00:03:18,743
Daleko iza ovih stenovitih svetova
su udaljeni giganti.

27
00:03:18,831 --> 00:03:22,790
Jupiter, preko 1.000 puta
veci od Zemlje,

28
00:03:22,871 --> 00:03:26,659
i Saturn, sa svojim karakteristicnim
i dramaticnim prstenovima.

29
00:03:28,431 --> 00:03:30,581
Dve preostale planete

30
00:03:30,671 --> 00:03:35,825
su 15 puta vece od Zemlje,
ali jos uvek tako udaljene

31
00:03:35,911 --> 00:03:38,869
da se pojavljuju
najslabije od zvezda.

32
00:03:38,951 --> 00:03:42,546
Uran - misterija u boji akvamarina.

33
00:03:43,351 --> 00:03:45,307
I na kraju, Neptun,

34
00:03:45,391 --> 00:03:48,349
svet koji se krece
neujednaceno preko neba.

35
00:03:48,431 --> 00:03:50,387
Ovo nepravilno kretanje

36
00:03:50,471 --> 00:03:53,429
sugerise prisustvo
jos udaljenije planete,

37
00:03:53,511 --> 00:03:57,629
ciji gravitacioni trzaj moze biti
igranje sa Neptunovom orbitom -

38
00:03:57,711 --> 00:03:59,667
Planeta X.

39
00:04:01,191 --> 00:04:02,829
18. februara 1930.

40
00:04:02,911 --> 00:04:06,187
'Clyde Tombaugh,
sedi u kancelariji

41
00:04:06,271 --> 00:04:08,307
'vrlo blizu gde smo mi sad,

42
00:04:08,391 --> 00:04:11,508
'gleda u slike nocnog neba
koje je snimio...'

43
00:04:14,631 --> 00:04:18,670
Sa okom na okularu iza
tog "komparatora treptanja".

44
00:04:18,751 --> 00:04:23,029
'On je trazio na plocama

45
00:04:23,111 --> 00:04:25,067
'koje su bile centrirane

46
00:04:25,151 --> 00:04:28,587
'na konstelaciju
Gemini, Twins.'

47
00:04:28,671 --> 00:04:30,627
Poceo je tog jutra.

48
00:04:30,711 --> 00:04:32,667
Pomerao se polako uzduz,

49
00:04:32,751 --> 00:04:34,707
klik, klik, gleda jednu sliku,

50
00:04:34,791 --> 00:04:37,749
onda drugu,
nastavlja pomerajuci se nazad.

51
00:04:41,231 --> 00:04:43,381
'Sve te slike su bili
negativi, sve te zvezde.

52
00:04:43,471 --> 00:04:47,020
'I sve drugo je bilo
crno na beloj pozadini.

53
00:04:47,111 --> 00:04:50,421
'U 4 popodne, presao je
preko centra ploce.

54
00:04:50,511 --> 00:04:53,469
'Prosao je oblast gde je
bila vodeca zvezda.

55
00:04:53,551 --> 00:04:55,906
'Zvezda Delta Geminorum -'

56
00:04:55,991 --> 00:04:57,947
velika, velika sjajna zvezda.

57
00:04:58,031 --> 00:05:01,262
Pomerio je jos malo,
jos malo,

58
00:05:01,351 --> 00:05:06,744
'a onda je video jedva primetnu,
crnu tacku.'

59
00:05:06,831 --> 00:05:11,621
Onda je skljocnuo na sledecu plocu,

60
00:05:11,711 --> 00:05:14,987
'i video je da se pojavljuje tu i tamo'

61
00:05:15,071 --> 00:05:18,029
Na njegovim plocama, slikanim
u razmacima od nekoliko dana,

62
00:05:18,111 --> 00:05:21,467
Tombaugh je primetio da se
tacka svetlosti pomerila.

63
00:05:21,551 --> 00:05:24,748
On je odmah znao da je to
ono sto je trazio.

64
00:05:26,831 --> 00:05:28,787
To je bio istorijski momenat.

65
00:05:31,351 --> 00:05:34,468
'Otisao je iz sobe
sa komparatorom,

66
00:05:34,551 --> 00:05:36,985
'dole do direktorove kancelarije,

67
00:05:37,071 --> 00:05:41,269
'stao je, popravio kravatu
i pocesljao malo kosu,

68
00:05:41,351 --> 00:05:44,707
'rekao je "Zelim da izgledam
malo nonsalantno."

69
00:05:44,791 --> 00:05:47,021
'Onda je usao u kancelariju...

70
00:05:47,111 --> 00:05:48,339


71
00:05:48,431 --> 00:05:52,265
"Dr Slipher? Pronasao sam
vasu planetu X."

72
00:05:55,591 --> 00:05:57,900
Planeta X je ubrzo nazvana Pluton.

73
00:05:57,991 --> 00:06:01,620
Ona oznacava
kraj solarnog sistema.

74
00:06:01,711 --> 00:06:04,748
Maleni svet leda,
manji od naseg Meseca,

75
00:06:04,831 --> 00:06:08,062
sada se zna da ima
svoj satelit, Charon.

76
00:06:08,151 --> 00:06:11,985
Ali Pluton patrolira spoljnom ivicom
solarnog sistema,

77
00:06:12,071 --> 00:06:15,029
u udaljenoj oblasti giganata.

78
00:06:15,271 --> 00:06:19,549
Svetovi uskovitlane vode,
kao azurni Neptun,

79
00:06:19,631 --> 00:06:23,704
i Uran, koji
misteriozno orbitira oko Sunca

80
00:06:23,791 --> 00:06:25,782
vrteci se obrnuto.

81
00:06:28,311 --> 00:06:32,350
Pluton lezi daleko iza
ogromnih svetova,

82
00:06:32,431 --> 00:06:35,980
gasovitih planeta
koje nemaju pejzaze:

83
00:06:36,071 --> 00:06:38,027
Saturn, sa vetrovima

84
00:06:38,111 --> 00:06:40,671
hiljade kilometara na sat,

85
00:06:40,751 --> 00:06:44,187
i Jupiter,
koji ima oluje kao na Zemlji

86
00:06:44,271 --> 00:06:46,341
koje traju vekovima.

87
00:06:49,911 --> 00:06:52,061
Najblizi svetovi Suncu

88
00:06:52,151 --> 00:06:54,540
su mala ostrva
stena i gvozdja.

89
00:06:54,631 --> 00:06:58,749
Mars, sa svojom jedva primetnom
atmosferom od ugljen dioksida,

90
00:06:58,831 --> 00:07:03,666
i Venera, ugusena
u oblacima sumporne kiseline.

91
00:07:09,511 --> 00:07:11,627
Onda je tu Merkur,

92
00:07:11,711 --> 00:07:15,181
koji kljuca na suncevoj svetlosti,
i mrzne nocu.

93
00:07:16,471 --> 00:07:20,783
Devet razlicitih svetova, sa
naizgled malo zajednickog,

94
00:07:20,871 --> 00:07:22,827
osim da orbitiraju oko
jednog Sunca

95
00:07:22,911 --> 00:07:25,664
i povezani zajedno
zbog svoje gravitacije.

96
00:07:38,318 --> 00:07:41,037
I onda je tu Zemlja.

97
00:07:41,118 --> 00:07:43,791
Malena planeta po merama
solarnog sistema.

98
00:07:43,878 --> 00:07:48,633
Ima tanku atmosferu
koja prijanja uz stenovitu povrsinu.

99
00:07:48,718 --> 00:07:55,066
Ali Zemlja je razlicita.
Ona je specijalna. Ona ima zivot.

100
00:07:57,718 --> 00:08:01,757
Koji je proces mogao kreirati takvu
raznovrsnost razlicitih svetova?

101
00:08:21,918 --> 00:08:26,116
Hal Levison je predvodnik
branse astrofizicara

102
00:08:26,198 --> 00:08:29,395
koji se jos uvek bori
sa misterijom

103
00:08:29,478 --> 00:08:31,469
kako su planete formirane.

104
00:08:43,118 --> 00:08:45,074
'To je zapanjujuce,'

105
00:08:45,158 --> 00:08:47,114
kada uzmete u obzir

106
00:08:47,198 --> 00:08:49,154
da su sve planete solarnog sistema:

107
00:08:49,238 --> 00:08:51,194
Zemlja i stenovite planete,

108
00:08:51,278 --> 00:08:55,271
jezgra ogromnih planeta,
Jupiter i Saturn,

109
00:08:55,358 --> 00:08:58,555
i vecina spoljnih planeta,

110
00:08:58,638 --> 00:09:00,708
Uran, Neptun i Pluton,

111
00:09:00,798 --> 00:09:05,588
formirane iz materijala koji je
vrlo fina prasina,

112
00:09:05,678 --> 00:09:09,114
mnogo finija nego ova koju
ja drzim u mojoj ruci.

113
00:09:09,198 --> 00:09:11,428
Gustine i velicine

114
00:09:11,518 --> 00:09:15,306
cestica prasine u dimu cigarete.

115
00:09:15,398 --> 00:09:17,548
Ja sam astrofizicar,

116
00:09:17,638 --> 00:09:21,631
zainteresovan za nepoznate tipove
galaksija, kada mi je pre 5 godina

117
00:09:21,718 --> 00:09:25,074
dosla ideja da razumem

118
00:09:25,158 --> 00:09:29,276
kako ovakav materijal formira
planete koje vidimo danas.

119
00:09:33,238 --> 00:09:37,197
Do 18. veka, astronomi su
otkrili da su galaksije

120
00:09:37,278 --> 00:09:40,793
napunjene sa plovecim oblacima
gasa koje su prozvane nebule.

121
00:09:42,358 --> 00:09:46,636
Mozda su ovi oblaci
osnovni materijali planeta.

122
00:09:49,518 --> 00:09:52,476
Dva coveka, filozof
Immanuel Kant

123
00:09:52,558 --> 00:09:55,550
i matematicar
Simon de Laplace,

124
00:09:55,638 --> 00:09:58,198
su isli u istom pravcu

125
00:09:58,278 --> 00:10:01,270
posmatrajuci orbite planeta na nebu.

126
00:10:02,198 --> 00:10:06,396
Oni su sugerisali da su planete
relikti oblaka

127
00:10:06,478 --> 00:10:10,835
prasine i gasa koji je kruzio oko
Sunca za vreme formiranja.

128
00:10:10,918 --> 00:10:14,194
U jedinstvenom procesu,
oni su zakljucili,

129
00:10:14,278 --> 00:10:16,792
solarni sistem je rodjen.

130
00:10:16,878 --> 00:10:20,075
Ideja je bila elegantna,
i sasvim briljantna,

131
00:10:20,158 --> 00:10:23,548
ali kompleksni detalji
njihove teorije

132
00:10:23,638 --> 00:10:25,594
leze vekovima u buducnosti.

133
00:10:25,678 --> 00:10:29,387
Njihovi dokazi su trebali da cekaju
na dolazak svemirske ere.

134
00:10:35,518 --> 00:10:39,511
Septembar 1944.
London je bio pod napadom.

135
00:10:39,598 --> 00:10:43,591
Misteriozna oruzja
su padala sa neba.

136
00:10:47,918 --> 00:10:51,308
Hitlerovo osvetnicko oruzje
je bacilo ljude u konfuziju.

137
00:10:51,398 --> 00:10:54,390
Nista ih nije pripremilo za
supersonicne projektile

138
00:10:54,478 --> 00:10:58,869
kojima je trebalo samo sest minuta da doputuju
sa kopnenog dela Evrope do Britanije.

139
00:11:13,158 --> 00:11:16,787
Tehnologija iza ovih
projektila je bila vrlo napredna.

140
00:11:18,678 --> 00:11:21,750
Bila je razvijena
od briljantnog mladog inzinjera

141
00:11:21,838 --> 00:11:24,193
koji se zvao Wernher von Braun.

142
00:11:27,238 --> 00:11:31,629
Von Braun-ova raketa
se zvala V-2.

143
00:11:31,718 --> 00:11:35,677
Dizajnirana da spasi rat za
naciste, najzad je postala

144
00:11:35,758 --> 00:11:39,353
temelj nasih putovanja do planeta.

145
00:11:56,318 --> 00:11:58,513
Kada je Nemacka pala,

146
00:11:58,598 --> 00:12:02,796
Americke trupe su isle
pravo do fabrika V-2 projektila.

147
00:12:04,798 --> 00:12:07,107
Pre nego sto se prasina
slegla u Evropi,

148
00:12:07,198 --> 00:12:10,190
von Braun i njegov tim inzinjera

149
00:12:10,278 --> 00:12:13,031
je radio za armiju SAD-a.

150
00:12:30,238 --> 00:12:34,231
U pustinjama Novog Meksika,
zarobljeni delovi raketa

151
00:12:34,318 --> 00:12:38,277
su ponovo sklapani od strane
Nemackih i Americkih inzinjera.

152
00:12:58,078 --> 00:13:03,152
Modifikovane V-2 rakete su uskoro
letele izvan dometa kamera.

153
00:13:03,238 --> 00:13:06,230
Inzinjeri su namestili
astronomske teleskope

154
00:13:06,318 --> 00:13:08,593
na anti-avionska postolja za topove.

155
00:13:14,958 --> 00:13:19,509
Sistem je dizajniran
od strane Clyde Tombaugh-a,

156
00:13:19,598 --> 00:13:23,432
koji je otkrio Pluton,
i njegovi filmovi su preziveli.

157
00:13:42,198 --> 00:13:46,714
Pre nego sto su napustili nemacke fabrike raketa
Amerikanci su unistili koliko god su mogli

158
00:13:46,798 --> 00:13:51,474
da sakriju von Braun-ove tajne
od napredujuce Crvene Armije.

159
00:13:51,558 --> 00:13:53,116
Ali kad su oni stigli,

160
00:13:53,198 --> 00:13:55,871
Sovjeti su pronasli dovoljno
da ponesu nazad u Moskvu.

161
00:13:58,000 --> 00:14:04,000
Nije mnogo ostalo za nas ali smo mi
postavili sebi zadatak da razumemo tehnologiju

161
00:14:04,200 --> 00:14:12,900
i izgradimo i skratimo vreme potrebno
za kreiranje raketne tehnologije.

161
00:14:13,000 --> 00:14:17,000
Trka je pocinjala.

161
00:14:17,718 --> 00:14:21,074
Covek kome je dat zadatak
da sastavi ponovo rakete

162
00:14:21,158 --> 00:14:23,353
je bio Sergei Pavlovich Korolev,

163
00:14:23,438 --> 00:14:26,589
a Boris Chertok
je bio njegova desna ruka.

164
00:14:26,678 --> 00:14:29,829
Dok je njihov zadatak bio
da izgrade rakete

165
00:14:29,918 --> 00:14:31,874
koje ce doseci Ameriku,

166
00:14:31,958 --> 00:14:35,075
Koroleve oci su bile
prikovane na planete.

166
00:14:35,678 --> 00:14:44,000
Svi koji su bili pre njega su bili sanjari
ali Korolev je bio prakticna osoba.

166
00:14:46,678 --> 00:14:53,000
Zato je postao poznat kao osoba koja je pretvorila
san o svemirskom putovanju u realnost.

167
00:14:57,838 --> 00:15:02,195
Ali Amerikanci su bili prvi.

168
00:15:05,718 --> 00:15:09,677
Do kraja decenije,
oni su prikovali kamere

169
00:15:09,758 --> 00:15:13,717
na rakete, i slali ih
visoko iznad atmosfere.

170
00:15:17,358 --> 00:15:22,227
Kamere su morale da istrpe
18 milja povratka nazad na Zemlju.

171
00:15:29,398 --> 00:15:32,549
Cudesno, neke su prezivele,

172
00:15:32,638 --> 00:15:35,596
i astronomi su dobili njihov prvi
letimicni pogled na jedinu planetu

173
00:15:35,678 --> 00:15:38,636
koju nisu mogli videti
sa njihovim teleskopima.

174
00:16:06,638 --> 00:16:10,836
Prvi put, mogli smo videti
zakrivljenost Zemlje.

175
00:16:10,918 --> 00:16:14,035
Luk horizonta
je bilo skromno podsecanje

176
00:16:14,118 --> 00:16:18,236
da zivimo na gigantskoj
kugli od stenja i gvozdja.

177
00:16:18,318 --> 00:16:22,277
Kako je takav svet mogao
narasti iz oblaka prasine

178
00:16:22,358 --> 00:16:24,314
izgledalo je vise zbunjujuce nego ikad.

179
00:16:30,655 --> 00:16:33,609
George Wetherill
je posvetio svoju karijeru

181
00:16:33,695 --> 00:16:36,653
pitanju formiranja planeta.

182
00:16:36,735 --> 00:16:40,694
Kada je poceo, naukom je
dominirao jedan covek.

183
00:16:41,935 --> 00:16:44,893
Nijedan veliki naucnik
nije posvetio svoj zivot

184
00:16:44,975 --> 00:16:46,931
razumevanju ovog problema.

185
00:16:47,015 --> 00:16:48,971
Bila je to vrsta hobija,

186
00:16:49,055 --> 00:16:51,410
nesto sto je on radio usput.

187
00:16:51,495 --> 00:16:54,453
I ja mislim da je prva osoba koja je
stvarno posvetila svoj zivot ovome

188
00:16:54,535 --> 00:16:57,572
bio ruski naucnik
Victor Safronov,

189
00:16:57,655 --> 00:17:00,613
koji je poceo
rad na ovim problemima

190
00:17:00,695 --> 00:17:02,651
kratko nakon II svetskog rata.

191
00:17:04,855 --> 00:17:08,814
I on je probao da identifikuje koji
su svi naucni problemi

192
00:17:08,895 --> 00:17:12,285
potrebni da se razumeju
i treba da se rese,

193
00:17:12,375 --> 00:17:15,128
da bi razumeli
veliki problem

194
00:17:15,215 --> 00:17:18,013
formiranja solarnog sistema.

195
00:17:18,095 --> 00:17:21,053
I do danasnjeg dana, njegove liste
problema su u sustini

196
00:17:21,135 --> 00:17:24,093
istih problema
na kojima radimo danas.

197
00:17:26,375 --> 00:17:29,890
Victor Safronov
je revidirao 200 godina staru ideju

198
00:17:29,975 --> 00:17:33,729
da su se planete formirale
iz diska gasa i prasine.

199
00:17:35,615 --> 00:17:38,573
Postavio je strukturiranje
ovog kompleksnog procesa

200
00:17:38,655 --> 00:17:41,647
u razmerno jednostavne faze.

201
00:17:42,655 --> 00:17:46,409
Prva faza jos uvek
nije potpuno shvacena.

202
00:17:49,295 --> 00:17:53,254
Zapamtite, zapocinjemo sa
vrlo finim komadicima prasine,

203
00:17:53,335 --> 00:17:56,293
i proces kako stizete odatle do

204
00:17:56,375 --> 00:17:59,606
necega velicine kamena, ili cak planine,

205
00:17:59,695 --> 00:18:02,892
ustvari nije bas dobro shvacen.

206
00:18:02,975 --> 00:18:07,526
Ono sto vecina ljudi misli
da se ustvari desilo,

207
00:18:07,615 --> 00:18:11,244
je da ste imali
taj disk prasine.

208
00:18:11,335 --> 00:18:16,693
Prasina se stalozila u ovu sredisnju ravan
nebule prvobitnih planeta.

209
00:18:18,735 --> 00:18:21,772
'I dobili ste ono sto se zove
gravitaciona nestabilnost

210
00:18:21,855 --> 00:18:23,811
'koja je formirala velike grumene,

211
00:18:23,895 --> 00:18:27,490
'velicine mozda 100 metara u precniku.'

212
00:18:27,855 --> 00:18:31,052
Safronova druga faza
je manje kompleksna.

213
00:18:31,135 --> 00:18:33,649
Zove se nagomilavanje.

214
00:18:33,735 --> 00:18:36,807
Izracunao je da u
znacajno brzom vremenu,

215
00:18:36,895 --> 00:18:39,250
grumenovi se okupljaju zajedno,

216
00:18:39,335 --> 00:18:41,371
gradeci embrione planeta.

217
00:18:41,455 --> 00:18:45,414
Kako oni rastu, nova sila
postaje znacajna - gravitacija.

218
00:18:45,495 --> 00:18:49,647
'Zapanjujuca stvar se desava sto je
Victor Safronov otkrio.'

219
00:18:50,015 --> 00:18:54,406
To je, kako te stvari
pocinju da rastu,

220
00:18:54,575 --> 00:18:57,533
sto nesto vece postaje,
to vise moze da pojede.

221
00:18:57,935 --> 00:19:01,245
Tako da zavrsite sa
ovom situacijom jurnjave,

222
00:19:01,415 --> 00:19:05,090
gde veci momci postaju jos veci,

223
00:19:05,255 --> 00:19:08,133
i to je vrsta trke
da se pojedu mali momci.

224
00:19:08,295 --> 00:19:10,968
I tako zapocinjete sa
nebrojivom kolicinom

225
00:19:11,135 --> 00:19:15,048
objekata velicine planina.

226
00:19:15,215 --> 00:19:17,285
I zavrsite sa mozda 100,

227
00:19:17,415 --> 00:19:19,246
u unutrasnjem delu
solarnog sistema,

228
00:19:19,375 --> 00:19:23,288
objekti velicine Meseca,
idu do velicine Marsa.

229
00:19:25,495 --> 00:19:28,407
Takmicarski svetovi
usisani u opkoljenim ostacima

230
00:19:28,495 --> 00:19:31,453
dok god jednostavno
nema vise sta da se usisa.

231
00:19:31,535 --> 00:19:34,652
U unutrasnjem solarnom sistemu, gde
su sad tamo 4 planete,

232
00:19:34,735 --> 00:19:37,329
jednom je bilo vise od 100.

233
00:19:39,735 --> 00:19:43,694
Kako se ta armija svetova pretvorila u
samo 4 je jos uvek zagonetka.

234
00:19:46,055 --> 00:19:48,011
Ali Victor Safronov ima nagovestaj

235
00:19:48,095 --> 00:19:50,893
da ce proces prestati na tim planetama

236
00:19:50,975 --> 00:19:53,773
isprskanim sa oziljcima od udara.

237
00:19:53,855 --> 00:19:57,530
Da li je to ono
sto mozemo videti na Mesecu?

238
00:20:01,215 --> 00:20:04,651
Nepoznat Zapadu, Safronov
je postigao ogroman napredak

239
00:20:04,735 --> 00:20:07,807
u teoriji o planetarnoj formaciji.

240
00:20:07,895 --> 00:20:11,171
Mozda, negde u solarnom sistemu,

241
00:20:11,255 --> 00:20:15,726
moze biti planeta koja nosi
pecat njegove teorije.

242
00:20:20,455 --> 00:20:23,447
1957-me, Amerikanci su najavili

243
00:20:23,535 --> 00:20:26,891
da se pripremaju
da udju u svemirsku eru.

244
00:20:28,535 --> 00:20:30,491
Oni su trebali da lansiraju

245
00:20:30,575 --> 00:20:33,692
prvi svetski vestacki satelit.

246
00:20:37,135 --> 00:20:40,093
U Sovjetskoj Uniji,
Korolev reaguje momentalno.

247
00:20:40,175 --> 00:20:43,770
'Za Koroleva,
to je bio pocetak

248
00:20:43,855 --> 00:20:46,130
'trke sa Amerikancima.'

249
00:20:46,215 --> 00:20:48,171
I zeleo je da bude prvi,

250
00:20:48,255 --> 00:20:50,211
ispred Amerikanaca,

251
00:20:50,295 --> 00:20:52,251
kao svi mi.

252
00:20:52,335 --> 00:20:54,291
I ja mislim da je on zeleo da to uradi

253
00:20:54,375 --> 00:20:57,845
mozda 100 puta
vise nego bilo ko drugi.

254
00:20:58,735 --> 00:21:01,533
'Pozvao je mog oca
i rekao mu,

255
00:21:01,615 --> 00:21:05,290
'"Zelim da lansiram
prvi satelit.'

256
00:21:05,375 --> 00:21:10,688
"Hajde da uradimo to pre
Amerikanaca, sto pre mozemo."

257
00:21:10,775 --> 00:21:14,529
To je mogao biti ogroman rizik,

258
00:21:14,615 --> 00:21:18,164
ali napokon Khrushchev
se slozio da on to proba da uradi.

259
00:21:27,815 --> 00:21:32,684
Sada je Korolev morao da ubedi njegove
inzinjere da i oni to mogu da urade.

259
00:21:32,784 --> 00:21:37,000
Da li vidis Mesec? Rekao sam da, vidim ga,
a on je rekao da ce tako izgledati.

259
00:21:40,000 --> 00:21:47,000
ali bice kao mala zvezda. A ja sam bio ubedjen
da ce se to sve desiti, bukvalno sutra.

259
00:21:50,000 --> 00:21:57,900
Ja sam bio tamo od samog pocetka Sputnik-a.
Sa sopstvenim rukama sam zavrnuo svaki sraf.

259
00:21:58,000 --> 00:22:05,900
i svaki deo obloge ili linije - sve
iznutra - sve kroz njega -

259
00:22:07,000 --> 00:22:14,900
uradio sam sve od pocetka do kraja. Bili su radio
transmiteri, antene. Bilo je vrlo komplikovano...

259
00:22:15,000 --> 00:22:20,900
posao koji smo morali da uradimo i da podesimo,
do odredjene frekvencije - koriscene od radio aparata.

259
00:22:21,000 --> 00:22:27,900
Vidite kako dobru je Korolev imao zamisao -
da svako moze cuti Sputnika.

260
00:22:34,815 --> 00:22:37,727
4. oktobra 1957,

261
00:22:37,815 --> 00:22:41,774
dok su Amerikanci jos uvek
zavrsavali njihove planove,

262
00:22:41,855 --> 00:22:44,289
Sputnjik je lansiran.

263
00:22:58,695 --> 00:23:00,651
(Bip, bip...)

263
00:23:08,815 --> 00:23:12,771
To nije bila bajka to je bila stvarnost.
Tako mali a tako pametan.

263
00:23:13,815 --> 00:23:15,771
Prvi mali Sputnik na svetu.

264
00:23:16,655 --> 00:23:18,611
(Bip, bip...)

264
00:23:20,655 --> 00:23:25,611
Slavni bip bip signali -
to je bio glavni cilj.

264
00:23:27,000 --> 00:23:33,611
Bile su velike proslave -
nasi ljudi su tesko mogli verovati...

264
00:23:36,000 --> 00:23:39,611
da je obican ruski covek
to napravio.

265
00:23:40,815 --> 00:23:42,771
(Bip, bip...)

266
00:23:50,615 --> 00:23:53,004
Nakon 40 godina,

267
00:23:53,095 --> 00:23:57,327
Korolev-ljevo dostignuce
se jos uvek slavi u Rusiji.

268
00:24:01,255 --> 00:24:03,291
'To vece,
bio je vrlo ponosan,

269
00:24:03,375 --> 00:24:07,766
'shvatio je da je to bilo
veliko dostignuce.'

270
00:24:07,855 --> 00:24:12,645
A sledeci dan, on je shvatio
da je reakcija spoljnog sveta

271
00:24:12,735 --> 00:24:16,694
bila mnogo jaca
nego sto je bila u nasoj zemlji,

272
00:24:16,775 --> 00:24:20,848
i osecanje je bilo mnogo jace
nego cak i njegovo osecanje,

273
00:24:20,935 --> 00:24:23,813
pogotovo u SAD-u.

274
00:24:29,615 --> 00:24:33,494
Korolev-ljeve rakete
su otvorile vrata u svemir.

275
00:24:33,575 --> 00:24:36,169
Planete su pozvane rukom.

276
00:24:37,975 --> 00:24:41,763
Bruce Murray je veteran
svemirskog programa SAD-a.

277
00:24:43,255 --> 00:24:45,450
Kada je njegova karijera pocela,

278
00:24:45,535 --> 00:24:48,652
planete su izgledale
kao vrlo daleke.

279
00:24:48,735 --> 00:24:51,693
On se jos uvek seca
prvog puta

280
00:24:51,775 --> 00:24:54,164
kad je video Mars kroz teleskop.

281
00:24:54,255 --> 00:24:56,530
I to me je jednostavno zapanjilo.

282
00:24:56,615 --> 00:24:58,571
Tako sam bio ocaran cinjenicom

283
00:24:58,655 --> 00:25:00,611
da je ovde stvaran objekt,

284
00:25:00,695 --> 00:25:03,846
bio je trodimenzionalan,
ili je izgledao kao takav.

285
00:25:03,935 --> 00:25:07,291
'Bio je u boji, sjajan,'

286
00:25:07,375 --> 00:25:10,208
i postoji kao stvarno mesto,

287
00:25:10,295 --> 00:25:13,128
a ne samo nesto sto sam
ucio u skoli.

288
00:25:15,735 --> 00:25:19,250
Kao mlad covek, Bruce Murray
uzet je pod okrilje

289
00:25:19,335 --> 00:25:22,884
fizicara Bob Leighton-a,
koji je razvio nacin

290
00:25:22,975 --> 00:25:26,854
da napravi "time-lapsed" - filmove
planeta u vremenu.

291
00:25:26,935 --> 00:25:29,893
Slike su bile izvanredne
jer su mogle pokazati

292
00:25:29,975 --> 00:25:32,933
rotaciju planete, mogli ste napraviti
"time-lapse", napraviti jedan frejm,

293
00:25:33,015 --> 00:25:35,688
sacekati minut, napraviti jos jedan frejm,
i napraviti "time-lapse", slike u vremenu.

294
00:25:35,775 --> 00:25:38,130
I to je donelo svakom
sliku Marsa

295
00:25:38,215 --> 00:25:41,764
koju i najposveceniji
astronomi samo zamisljaju,

296
00:25:41,855 --> 00:25:45,291
zato sto moraju da zapamte
sve te frejmove.

297
00:25:45,375 --> 00:25:46,649
A on je to radio iz zabave.

298
00:25:52,338 --> 00:25:55,774
Leighton-ovi filmovi
su doneli planetama zivot.

299
00:26:06,138 --> 00:26:08,094
Po prvi put,

300
00:26:08,178 --> 00:26:10,851
astronomi su mogli videti
jedan od meseca Jupitera

301
00:26:10,938 --> 00:26:13,327
koji orbitira oko gigantskog roditelja.

302
00:26:15,178 --> 00:26:18,329
'Spoljne planete,

303
00:26:18,418 --> 00:26:21,967
'koje su ogromne mase gasa,

304
00:26:22,058 --> 00:26:23,855
'u slucaju Jupitera i Saturna,

305
00:26:23,938 --> 00:26:26,008
'mogu se videti neke predivne strukture.'

306
00:26:26,098 --> 00:26:30,614
Prva stvar, kao i
u unutrasnjem solarnom sistemu,

307
00:26:30,698 --> 00:26:34,008
je razlicitost - "Moj Boze,
sve je razlicito."

308
00:26:34,098 --> 00:26:37,056
Ali Mars,
Zemljin manji rodjak,

309
00:26:37,138 --> 00:26:40,096
je bio uvek najvise mucen
Tantalovim mukama.

310
00:26:40,178 --> 00:26:43,454
Leighton je mogao videti
misterioznu tamnu parcad

311
00:26:43,538 --> 00:26:45,494
koja rotira zajedno sa planetom.

312
00:26:45,578 --> 00:26:48,775
Ali sta bi mogao otkriti blizak
susret sa povrsinom?

313
00:26:57,098 --> 00:27:01,728
1963-te, americka
sonda Mariner 4

314
00:27:01,818 --> 00:27:05,777
je aktivirana da vrati nazad prve
slike sa druge planete.

315
00:27:20,618 --> 00:27:24,577
'Bob Leighton je bio odgovoran
za vracanje slika.'

316
00:27:24,658 --> 00:27:28,571
..i plavi oblaci, o, da...

317
00:27:28,658 --> 00:27:31,616
'Pozvao je Bruce Murray-a
da mu se pridruzi.'

318
00:27:31,698 --> 00:27:35,657
'Bio sam uvucen ili usisan,
kako god zeleli,'

319
00:27:35,738 --> 00:27:37,694
u to predivno iskustvo,

320
00:27:37,778 --> 00:27:41,487
prvih istrazivaca koji gledaju u Mars

321
00:27:41,578 --> 00:27:43,534
kroz kameru za uvecanje.

322
00:27:43,618 --> 00:27:45,688
'Ovo je
Mariner Control Center u JPL-u.

323
00:27:45,778 --> 00:27:50,772
'Svemirska letelica je 134,217
miliona milja od Zemlje

324
00:27:50,858 --> 00:27:54,692
'i 50.142 milja od Marsa.'

325
00:27:58,418 --> 00:28:01,057
nakon putovanja od 8 meseci,

326
00:28:01,138 --> 00:28:04,813
Mariner 4 se spustao
na svoju metu.

327
00:28:05,058 --> 00:28:07,697
'prva slika ce
pokriti oblast od otprilike

328
00:28:07,778 --> 00:28:10,576
'176 kvadratnih milja
suncanog dela planete.'

329
00:28:10,658 --> 00:28:12,296
Voleo bih da sam siguran kao on!

330
00:28:12,378 --> 00:28:15,893
'Oko 4 minute od sada,
moci cemo da odredimo

331
00:28:15,978 --> 00:28:18,287
'da li je kamera u funkciji

332
00:28:18,378 --> 00:28:20,334
'i da li snimanje radi.'

333
00:28:20,418 --> 00:28:22,978
Iscekivanje
ne samo naucnika,

334
00:28:23,058 --> 00:28:26,016
nego i javnosti i medija,
je bilo neverovatno,

335
00:28:26,098 --> 00:28:29,454
zato sto se mislilo da Mars ima
zivot, i u mislima naroda,

336
00:28:29,538 --> 00:28:32,496
mozda tamo ima Marsovaca.

337
00:28:33,578 --> 00:28:36,138
Mariner 4 je bio u prolazu.

338
00:28:36,218 --> 00:28:39,369
imace samo jednu sansu da slika.

339
00:28:40,298 --> 00:28:44,928
'..skenirana pozicija za 5605
je 323. Cestitamo.'

340
00:28:50,498 --> 00:28:53,490
323! Tacno gde su zeleli!

341
00:28:56,418 --> 00:28:59,137
10.000 milja od povrsine,

342
00:28:59,218 --> 00:29:02,290
Kamere Marinera 4
su pocele da rade.

343
00:29:08,058 --> 00:29:14,088
Ti signali su se vratili - ako
zamislite jedan deo slike,

344
00:29:14,178 --> 00:29:20,287
jedan uzorak svetla - brzina
kojom su stizali sa Marsa

345
00:29:20,378 --> 00:29:23,734
je bila jedan u sekundi.

346
00:29:25,578 --> 00:29:28,809
- Hej! Evo ga.
- Dolazi. To je podatak!

347
00:29:29,898 --> 00:29:33,857
I tako je to potrajalo tri nedelje za
nasih 20 slika da dodju.

348
00:29:47,898 --> 00:29:50,366
Dajte mi broj telefona Bruce Murray-a.

349
00:29:52,178 --> 00:29:56,137
Gde su dodjavola tumaci
Marsovih slika?

350
00:29:57,178 --> 00:30:01,137
Da, podaci dolaze, decko.
Sta radis u krevetu?

351
00:30:03,218 --> 00:30:04,446
Evo ga.

352
00:30:05,458 --> 00:30:07,096
Dobili smo neke slike.

353
00:30:12,618 --> 00:30:15,974
Planeta nije bila ono sto su
ocekivali.

354
00:30:18,538 --> 00:30:23,407
Nije bilo znaka
zivota. Ni vegetacije.

355
00:30:23,498 --> 00:30:27,047
Samo slika za slikom
suvoparnog, monotonog pejzaza.

356
00:30:31,578 --> 00:30:33,967
Sve do frejma 12 kada su

357
00:30:34,058 --> 00:30:37,414
prvi oblici postali vidljivi.

358
00:30:37,498 --> 00:30:41,969
'Ono sto mozemo videti
su ti ogromni krateri.

359
00:30:42,058 --> 00:30:47,416
'300 kilometara, 200 milja
kratera uzduz, na Marsu.'

360
00:30:47,498 --> 00:30:50,137
Krateri od sudara -

361
00:30:50,218 --> 00:30:56,248
i to znaci da Mars
cuva potpis

362
00:30:56,338 --> 00:30:59,728
iz svojih najranijih vremena,
pre 3 ili 4 milijardi godina.

363
00:30:59,818 --> 00:31:04,812
Tako da smo imali najvazniji zakljucak,
koji osamucuje svakog,

364
00:31:04,898 --> 00:31:07,890
od tih nekoliko slika koje smo dobili.

365
00:31:11,298 --> 00:31:15,257
Kada su novosti stigle
u Sovjetsku Uniju,

366
00:31:15,338 --> 00:31:18,455
jedan covek nije bio tako iznenadjen
kao njegovi Zapadni rivali.

367
00:31:18,538 --> 00:31:22,895
Krateri su bili upravo ono
sto je Victor Safronov ocekivao.

368
00:31:27,178 --> 00:31:30,807
Uskoro, o Safronovim idejama se
pocelo diskutovati na Zapadu,

369
00:31:30,898 --> 00:31:33,776
gde je superiorna tehnologija
omogucila George Wetherill-u

370
00:31:33,858 --> 00:31:36,418
da dalje razradi
teoriju nagomilavanja.

371
00:31:36,498 --> 00:31:38,614
'Ja bih to nazvao
"planetesimal" problem.'

372
00:31:38,738 --> 00:31:42,811
To znaci da postoji mnogo
objekata, malih planeta,

373
00:31:42,898 --> 00:31:44,854
koje se krecu oko Sunca po orbitama.

374
00:31:44,938 --> 00:31:49,295
Ono sto zelite da razumete je
kako se one akumuliraju zajedno

375
00:31:49,378 --> 00:31:50,857
da formiraju velike planete.

376
00:31:52,258 --> 00:31:54,533
Wetherill-ovi kompjuteri su otkrili

377
00:31:54,618 --> 00:31:57,576
zastrasujuci period
u formiranju planeta.

378
00:31:57,658 --> 00:32:03,290
'Ono sto otkrijete kada istrazujete
problem na kompjuteru'

379
00:32:03,378 --> 00:32:08,054
je da, kako one rastu, pocinju
da remete jedna drugu

380
00:32:08,138 --> 00:32:12,495
u orbitama jer prelaze u
orbitu druge planete.

381
00:32:12,578 --> 00:32:15,934
Uskoro, uredne orbite
Safronove armije planeta

382
00:32:16,018 --> 00:32:17,974
postaju fatalno poremecene.

383
00:32:18,058 --> 00:32:21,016
Kako pocinju da trzaju
jedna drugu,

384
00:32:21,098 --> 00:32:23,692
solarni sistem je prepun
nepredvidljivih planeta.

385
00:32:23,778 --> 00:32:26,531
Sudari trzajuceg sveta
su neizbezni.

386
00:32:35,378 --> 00:32:39,530
'George je shvatio da
je to kao divlja pomahnitala zurka.'

387
00:32:40,218 --> 00:32:43,528
Sve se dogadja
u unutrasnjem delu solarnog sistema.

388
00:32:43,618 --> 00:32:48,567
Stvari ili pogadjaju Sunce
ili bivaju izbacene do Jupitera,

389
00:32:48,658 --> 00:32:50,569
i izvan solarnog sistema.

390
00:32:50,658 --> 00:32:53,616
To je vrlo nasilna zurka.

391
00:33:05,418 --> 00:33:07,374
Ako je Wetherill bio u pravu,

392
00:33:07,458 --> 00:33:10,416
Za vreme ovog perioda,
unutrasnji solarni sistem

393
00:33:10,498 --> 00:33:14,127
mora da je bio posut sa
planetarnim rusevinama.

394
00:33:15,338 --> 00:33:18,694
Cetiri prezivele planete
su morale da istrpe

395
00:33:18,778 --> 00:33:22,088
finalnu fazu
intenzivnog bombardovanja.

396
00:33:27,565 --> 00:33:33,276
1973-ce, George Wetherill
je dobio sansu da testira svoj rad.

397
00:33:33,365 --> 00:33:36,323
Mariner 10
je bio na svom putu za Merkur.

398
00:33:45,125 --> 00:33:48,242
78 miliona kilometara
od Zemlje, izvan podrucja

399
00:33:48,325 --> 00:33:50,281
najmocnijih teleskopa,

400
00:33:50,365 --> 00:33:53,880
povrsina ove planete
je bila totalna misterija.

401
00:33:53,965 --> 00:33:56,320
'Nekoliko meseci
pre misije za Merkur,'

402
00:33:56,405 --> 00:33:59,795
Ja sam bio na skupu
gde su ljudi raspravljali

403
00:33:59,885 --> 00:34:05,039
sta mi mozemo otkriti na Merkuru,
da razmisljamo o Merkuru.

404
00:34:05,125 --> 00:34:09,164
Vrlo istaknut
planetarni astronom

405
00:34:09,245 --> 00:34:12,078
u odgovoru na pitanje,
objavio je da Merkur

406
00:34:12,165 --> 00:34:15,043
nece imati kratera, ili samo nekoliko.

407
00:34:15,125 --> 00:34:18,083
Zanimljiva stvar je
da su krateri na Marsu

408
00:34:18,165 --> 00:34:21,316
bili takodje iznenadjenje
za vecinu planetarnih astronoma.

409
00:34:22,965 --> 00:34:26,719
Nakon proputovanja
pored Venere,

410
00:34:26,805 --> 00:34:29,763
u februaru, Mariner 10
je bio blizu svoje mete.

411
00:34:33,125 --> 00:34:37,562
'Zatim,
ja sam bio pozvan u JPL'

412
00:34:37,645 --> 00:34:41,479
i sedeo sam u maloj sobi
iznad kontrole misije

413
00:34:41,565 --> 00:34:43,920
i video slike koje dolaze.

414
00:34:46,965 --> 00:34:50,401
'Prve slike Merkura
prikazale su samo nejasnu loptu.'

415
00:34:50,485 --> 00:34:54,000
Mozete zamisliti kad smo videli te
kratere, a onda je postalo jasnije.

416
00:34:54,085 --> 00:34:57,043
Uskoro, pocelo je da
lici na Mesec.

417
00:34:58,165 --> 00:35:02,283
Merkur je imao najvise kratera
od svih planeta u solarnom sistemu.

418
00:35:02,365 --> 00:35:04,435
Jedan udar je bio tako veliki

419
00:35:04,525 --> 00:35:07,119
da je ostavio
talase od udara usecene u kamenu

420
00:35:07,205 --> 00:35:09,161
na drugoj strani planete.

421
00:35:10,805 --> 00:35:14,764
To je bio dokaz finalne faze
teorije nagomilavanja.

422
00:35:19,285 --> 00:35:22,243
Ja sam bio ushicen ovim.
Znao sam da su tamo,

423
00:35:22,325 --> 00:35:25,681
ali videvsi ih u stvarnosti,
o cemu sam samo razmisljao

424
00:35:25,765 --> 00:35:28,723
sve te godine,
a sad evo su tu.

425
00:35:28,805 --> 00:35:30,761
To me je ucinilo vrlo ushicenim.

426
00:35:30,845 --> 00:35:34,679
A sva vojna lica oko
mene su govorili,

427
00:35:34,765 --> 00:35:38,724
"Zar to nije predivno? To je
kao kad 52-ka bombarduje Vijetnam."

428
00:35:50,045 --> 00:35:53,242
Onda, tu su
unutrasnje planete.

429
00:35:53,325 --> 00:35:57,034
One koje su prezivele
borbu na zivot ili smrt.

430
00:35:58,965 --> 00:36:01,195
Merkur, Venera i Mars.

431
00:36:02,285 --> 00:36:05,436
Svaka nosi
oziljke stvaranja.

432
00:36:10,045 --> 00:36:12,513
Ali sta je sa Zemljom?

433
00:36:12,605 --> 00:36:16,564
Zasigurno nasa planeta nije mogla
preziveti neozledjena?

434
00:36:36,485 --> 00:36:40,444
Napolju, Hal Levison je dobio
pravi osecaj nasilja

435
00:36:40,525 --> 00:36:44,484
koje je palo na planete,
ukljucujuci nasu sopstvenu.

436
00:37:06,445 --> 00:37:11,200
Ova rupa u zemlji
je napravljena u par sekundi.

437
00:37:13,045 --> 00:37:15,878
Uprkos fenomenalnom prizoru,

438
00:37:15,965 --> 00:37:19,924
'nesto sto nam govori da
je solarni sistem jos uvek aktivan,

439
00:37:20,005 --> 00:37:23,964
'i da se ti predmeti jos uvek
sudaraju,'

440
00:37:24,045 --> 00:37:28,436
'Ovo je relativno beznacajna
rupa u zemlji.

441
00:37:33,325 --> 00:37:38,479
Pre 50.000 godina, fragment od 50 metara


442
00:37:38,565 --> 00:37:42,353
koji je milijarde godina ranije odvojen,
je udario u Zemlju

443
00:37:42,445 --> 00:37:44,401
u ono sto sad zovemo Arizona.

444
00:37:44,485 --> 00:37:48,444
Ovde je dokaz finalne
faze teorije nagomilavanja.

445
00:37:52,405 --> 00:37:56,478
Ali sta je sa svetovima za koje su
unutrasnje planete patuljci?

446
00:37:56,565 --> 00:38:00,683
Kako teorija nagomilavanja
objasnjava gasovite gigante

447
00:38:00,765 --> 00:38:04,724
koji vladaju udaljenim regionima
solarnog sistema?

448
00:38:07,525 --> 00:38:11,120
Mi imamo razlicite planete
kako idemo dalje od Sunca,

449
00:38:11,205 --> 00:38:15,357
zato sto temperatura opada.

450
00:38:15,445 --> 00:38:19,199
Otprilike 4 puta dalje od
Sunca nego sto je Zemlja,

451
00:38:19,285 --> 00:38:23,119
dolazimo do tacke gde se voda
kondenzuje i postaje tvrda.

452
00:38:24,605 --> 00:38:28,234
Sa vodom koja se pretvara u led,
kolicina materijala koja je na rapolaganju

453
00:38:28,325 --> 00:38:31,317
da formira spoljne planete
je mnogo veca.

454
00:38:32,005 --> 00:38:35,680
Jupiter i Saturn su narasli tako veliki
da su poceli usisavati

455
00:38:35,765 --> 00:38:38,723
primordijalne gasove
iz originalnog oblaka prasine,

456
00:38:38,805 --> 00:38:42,275
naduvajuci ih do stotina
puta od velicine mase Zemlje.

457
00:38:45,965 --> 00:38:49,719
Ovaj region je bio naseljen sa mnogo vise svetova
nego sto postoji danas.

458
00:38:49,805 --> 00:38:52,763
Njihove orbite
su bile takodje poremecene.

459
00:38:52,845 --> 00:38:56,599
Mi ne mozemo naci tragove udara
u njihovim gasovitim atmosferama,

460
00:38:56,685 --> 00:38:59,153
ali dokaz se moze videti
u njihovoj rotaciji.

461
00:38:59,245 --> 00:39:02,601
Veruje se da se svet
velicine Zemlje

462
00:39:02,685 --> 00:39:04,676
sudario sa Uranom.

463
00:39:07,645 --> 00:39:12,844
Danas, Uran jos uvek rotira oko Sunca unazad.

464
00:39:27,445 --> 00:39:31,404
Kada ce ti sudari sa planetama,
koji ih stvaraju, zavrsiti?

465
00:39:33,485 --> 00:39:35,601
'Ja sam pronasao mnogo kometa.

466
00:39:35,685 --> 00:39:38,518
'Pomogao sam da se otkrije 21 kometa.'

467
00:39:38,605 --> 00:39:40,561
Nista nije kao noc

468
00:39:40,645 --> 00:39:42,601
kad smo otkrili Shoemaker-Levy 9.

469
00:39:42,685 --> 00:39:46,439
Nismo znali kako vazno ce to biti otkrice.

470
00:39:46,525 --> 00:39:50,040
'Na 23-coj stranici
London Times-a je objavljeno,

471
00:39:50,125 --> 00:39:53,083
'da su Carolyn i Jean Shoemaker
i ja otkrili ovu kometu.'

472
00:39:56,605 --> 00:39:59,756
Interesovanje se povecalo
par meseci kasnije,

473
00:39:59,845 --> 00:40:01,881
kada je objavljeno
da ce Shoemaker-Levy 9

474
00:40:01,965 --> 00:40:04,923
da se sudari sa Jupiterom.

475
00:40:05,005 --> 00:40:08,554
To nije bilo na stranici 23 London Times-a,
to je bilo na prvoj stranici.

476
00:40:08,645 --> 00:40:10,636
To je bila drugacija prica.

477
00:40:10,725 --> 00:40:14,274
Shoemaker-Levy 9 ce nam pokazati
o cemu se tu radi.

478
00:40:17,045 --> 00:40:19,240
U svim civilizacijama,

479
00:40:19,325 --> 00:40:22,283
otkad je Galileo prvi put pogledao
kroz teleskop, 1609-te,

480
00:40:22,365 --> 00:40:25,437
i otkad je prvi put
pogledao u Jupiter, 1610-te,

481
00:40:25,525 --> 00:40:29,234
ovo je prvi put da gledamo
kometu kako udara u planetu.

482
00:40:31,736 --> 00:40:35,445
16-tog jula, 1994. Dan udara.

483
00:40:35,536 --> 00:40:39,495
Svaki teleskop na raspolaganju
je uperen na Jupiter.

484
00:40:40,376 --> 00:40:44,574
Gledaj! Oh, moj Boze! Gledaj to!

485
00:40:58,056 --> 00:41:02,015
'Ovako je solarni sistem
izgradjen, komete udaraju u planete.

486
00:41:02,096 --> 00:41:04,052
'Komete se prvo medjusobno
sudaraju.

487
00:41:04,136 --> 00:41:08,095
'Vrlo polako, gotovo zagrljaj
umesto sudara,'

488
00:41:08,176 --> 00:41:12,135
a onda ti objekti postaju veci
i njihova gravitacija postaje jaca,

489
00:41:12,216 --> 00:41:15,413
brzina se uvecava,
i sve postaje sve vise nasilno.

490
00:41:15,496 --> 00:41:20,411
Tinejdzerski solarni sistem
je postao disfunkcionalan.

491
00:41:20,496 --> 00:41:23,533
I na kraju, kada se to zavrsava?

492
00:41:23,616 --> 00:41:27,928
'Ono sto nas je Shoemaker-Levy 9 naucio
je da se to jos nije desilo.'

493
00:41:28,016 --> 00:41:32,407
Upravo tada,
u leto 1994-te,

494
00:41:32,496 --> 00:41:35,454
oko Jupiter-a, tamo je bila
velika zuta policijska traka,

495
00:41:35,536 --> 00:41:39,495
na kojoj pise opasnost, cuvaj se,
solarni sistem u izgradnji.

496
00:41:39,576 --> 00:41:41,532
To se jos uvek desava.

497
00:41:41,616 --> 00:41:47,088
Jupiter je malo narastao za vreme
nedelje 16. jula 1994.

498
00:41:47,176 --> 00:41:49,132
'Voda je istovarena na Jupiter.

499
00:41:49,216 --> 00:41:51,969
'Bilo je vise
carbon sulphida tamo dole.'

500
00:41:52,056 --> 00:41:55,207
Bilo je kao da je priroda kazala,

501
00:41:55,296 --> 00:41:58,811
"OK, momci, pokazacu vam
kako to radi,

502
00:41:58,896 --> 00:42:01,854
"I sve sto treba da radite
je da to posmatrate."

503
00:42:30,576 --> 00:42:33,409
Onda, tu su gasoviti giganti.

504
00:42:33,496 --> 00:42:37,045
Jupiter i Saturn
oznacavaju trenutno ogranicenje

505
00:42:37,136 --> 00:42:39,092
teorije izgradnje planeta.

506
00:42:42,816 --> 00:42:48,015
Daleko iza tih ogromnih
svetova leze ledeni giganti,

507
00:42:48,096 --> 00:42:50,132
Uran i Neptun.

508
00:42:53,136 --> 00:42:57,926
Ali tamo napolju, teorija
nagomilavanja ulazi u nevolje.

509
00:42:58,336 --> 00:43:01,294
'Formiranje Urana i Neptuna

510
00:43:01,376 --> 00:43:04,334
'su najvece misterije
u formiranju solarnog sistema,'

511
00:43:04,416 --> 00:43:07,453
zato sto se sve desava
sporije na vecim razdaljinama

512
00:43:07,536 --> 00:43:10,494
od Sunca, tako da se svi
ti procesi usporavaju.

513
00:43:10,576 --> 00:43:14,535
Kada smo pokusali da startujemo iste
kompjuterske programe tamo

514
00:43:14,616 --> 00:43:17,574
kao u Zemljinoj planetarnoj zoni,

515
00:43:17,656 --> 00:43:19,612
nisu nam se formirale planete.

516
00:43:19,696 --> 00:43:22,768
Bez obzira sta uradili,
nismo mogli formirati Uran i Neptun

517
00:43:22,856 --> 00:43:24,767
koristeci te modele.

518
00:43:26,216 --> 00:43:29,845
'Sta god probao,
ne mogu napraviti Uran i Neptun.'

519
00:43:29,936 --> 00:43:32,894
Oni su tamo,
a nasi modeli ih ne mogu napraviti.

520
00:43:32,976 --> 00:43:35,934
Tako da mi stvarno
imamo dug put da predjemo

521
00:43:36,016 --> 00:43:38,325
pre nego sto stvarno
shvatimo sve to.

522
00:43:39,056 --> 00:43:43,015
Kako su se ti svetovi formirali
tako brzo je zagonetka.

523
00:43:43,096 --> 00:43:46,725
Naucnici ne znaju dovoljno
o ranim uslovima

524
00:43:46,816 --> 00:43:48,772
tako daleko od Sunca.

525
00:43:48,856 --> 00:43:51,814
Koje vrste svetova
su se formirale

526
00:43:51,896 --> 00:43:54,330
oko Urana i Neptuna?

527
00:43:56,136 --> 00:44:00,095
1992-ge, dva astronoma
su merili prostor

528
00:44:00,176 --> 00:44:04,215
iza Neptuna kada su otkrili
znatan komad leda.

529
00:44:04,296 --> 00:44:07,254
Otada, oni su pronasli jos mnoge.

530
00:44:07,336 --> 00:44:10,646
Oblast zvana Kuiper Belt,
smatra se da su tamo

531
00:44:10,736 --> 00:44:13,694
ogromni blokovi izgradjeni od leda.

532
00:44:15,016 --> 00:44:18,975
'Kuiper Belt je region
gde male planine leda

533
00:44:19,056 --> 00:44:23,015
'o kojima govorimo,
pocinju nagomilavanje i izgradnju

534
00:44:23,096 --> 00:44:25,052
'u vece stvari.

535
00:44:25,136 --> 00:44:28,094
'Za mene, to je region
koji treba da posmatramo,

536
00:44:28,176 --> 00:44:30,246
'zato sto formiranje planeta
zapocinje tamo,'

537
00:44:30,416 --> 00:44:32,293
i to je zamrznuto tamo

538
00:44:32,376 --> 00:44:34,332
u neku srednju fazu.

539
00:44:34,416 --> 00:44:36,611
Razumevanje toga ce nam reci

540
00:44:36,696 --> 00:44:38,652
u detalje kako nagomilavanje zapocinje,

541
00:44:38,736 --> 00:44:42,092
ali i sta ga iskljucuje
je takodje interesantno,

542
00:44:42,176 --> 00:44:45,646
i reci ce nam nesto o procesu.

543
00:44:45,736 --> 00:44:49,695
Za mene, buducnost lezi u
spoljnom delu solarnog sistema.

544
00:44:49,776 --> 00:44:51,732
Ali tamo je planeta koja lezi

545
00:44:51,816 --> 00:44:55,286
na unutrasnjoj ivici
Kuiper Belt-a.

546
00:44:55,376 --> 00:45:00,325
70 godina nakon otkrica,
cudan, maleni svet Pluton

547
00:45:00,416 --> 00:45:02,805
moze napokon imati smisla.

548
00:45:04,336 --> 00:45:07,214
'Pluton je otkriven 1930.,'

549
00:45:07,296 --> 00:45:10,447
i to je bila cudna planeta
solarnog sistema.

550
00:45:10,536 --> 00:45:14,495
Vecina planeta su u lepim
kruznim orbitama. Ne i Pluton.

551
00:45:14,576 --> 00:45:18,535
Vecina su postavljena u ovu ravan koja
reprezentuje disk nagomilavanja.

552
00:45:18,616 --> 00:45:20,572
Ne i Pluton.

553
00:45:20,656 --> 00:45:23,693
I to je cudna lopta,
mala i ledena,

554
00:45:23,776 --> 00:45:26,813
razlicita od svega sto mi poznajemo.

555
00:45:28,136 --> 00:45:32,732
Moze li taj mali, ledeni svet
biti preziveli od nagomilavanja?

556
00:45:32,816 --> 00:45:36,331
Svet koji je nekako
izbegao da bude progutan

557
00:45:36,416 --> 00:45:40,375
od rastuceg Neptuna, ili je
bio izbacen iz solarnog sistema?

558
00:45:40,456 --> 00:45:42,412
Moze li Pluton biti nedostajuca veza

559
00:45:42,496 --> 00:45:45,454
u formiranju
ledenih giganata?

560
00:45:45,896 --> 00:45:49,491
'Ispada da je Pluton samo
najveci poznati clan

561
00:45:49,576 --> 00:45:51,532
'ove populacije.

562
00:45:51,616 --> 00:45:55,245
'Tako je ova usamljena, udaljena,
cudna lopta,'

563
00:45:55,336 --> 00:45:58,692
postala sustinski deda populacije.

564
00:45:58,776 --> 00:46:02,291
A Kuiper Belt
verovatno ima vise objekata

565
00:46:02,376 --> 00:46:04,606
nego bilo koji drugi region
u solarnom sistemu.

566
00:46:04,696 --> 00:46:06,334
To je najmnogobrojniji region

567
00:46:06,416 --> 00:46:09,374
a mi nismo znali za njega
do pre 10 godina.

568
00:46:09,456 --> 00:46:12,766
Za 40 godina otkad je Mechta probila

569
00:46:12,856 --> 00:46:16,815
Zemljinu gravitaciju, poslali
smo sonde do svih planeta.

570
00:46:16,896 --> 00:46:21,128
Uzorkovali smo
korozivne oblake Venere,

571
00:46:21,216 --> 00:46:25,175
i snimili gromove
na njenoj povrsini.

572
00:46:26,216 --> 00:46:28,935
Preziveli smo
oluje prasine na Marsu,

573
00:46:29,016 --> 00:46:32,611
i videli kanjone
koji mogu progutati drzave.

574
00:46:32,696 --> 00:46:35,733
Mapirali smo
ledene mesece Jupitera,

575
00:46:35,816 --> 00:46:37,772
i zagnjurili smo u njihovu atmosferu.

576
00:46:39,136 --> 00:46:42,253
Pregledali smo
prstenove Saturna.

577
00:46:43,616 --> 00:46:45,572
Videli smo aktivne gejzire

578
00:46:45,656 --> 00:46:49,615
na najudaljenijem i smrznutom
mesecu u solarnom sistemu.

579
00:46:51,816 --> 00:46:55,047
Ali kao i prva faza
naseg bliskog

580
00:46:55,136 --> 00:46:57,809
izvidjanja planeta,

581
00:46:57,896 --> 00:47:01,445
imamo
novi region da istrazimo.

582
00:47:02,656 --> 00:47:06,615
1992-ge, Clyde Tombaugh
dobio je zahtev od NASA-e -

583
00:47:06,696 --> 00:47:09,608
misija da se poseti njegova planeta.

584
00:47:09,696 --> 00:47:14,816
'Clyde je bio odusevljen kad je
primio to pismo.

585
00:47:14,896 --> 00:47:18,855
'Osetio je da svi njegovi zivotni
napori i rad sa Plutonom,

586
00:47:18,936 --> 00:47:22,849
'njegov rad u White Sands-u,
dolaze do vrha.'

587
00:47:22,936 --> 00:47:26,895
Osetio je da je to pismo
stvarno znak da mu je NASA,

588
00:47:26,976 --> 00:47:28,932
kroz misiju na Pluton,

589
00:47:29,016 --> 00:47:34,568
odala priznanje.

590
00:47:34,656 --> 00:47:37,887
Clyde Tombaugh je umro 1997.

591
00:47:37,976 --> 00:47:41,810
Pluto Express je planirano
da se lansira 2003.

592
00:47:41,896 --> 00:47:45,172
Trebace 12 godina
da dosegne svoj cilj.

593
00:47:45,256 --> 00:47:48,214
Nakon analiziranja
Plutonovog sastava,

594
00:47:48,296 --> 00:47:51,254
krenuce u potragu
Kuiper Belt objekta.

595
00:47:51,336 --> 00:47:55,090
Mozda ce nesto u njihovim
zapisima kratera ili hemiji

596
00:47:55,176 --> 00:47:58,134
dati konacni komadic u
slagalici stvaranja.

597
00:47:58,216 --> 00:48:01,094
Sta god plovni objekt pronadje,
Plutonova vaznost

598
00:48:01,176 --> 00:48:04,134
u velikom poretku
u solarnom sistemu je osigurana.

599
00:48:04,216 --> 00:48:07,413
To ce biti najvaznija misija
na Pluton u vrlo posebnom smislu.

600
00:48:07,496 --> 00:48:10,454
Nece biti zive osobe tamo,

601
00:48:10,536 --> 00:48:14,495
ali mozete se kladiti da
ce imati Clyde-ov duh tamo

602
00:48:14,576 --> 00:48:17,534
na svom putu na Pluton,
da se vidi stvarno koja je vrsta planete

603
00:48:17,616 --> 00:48:19,572
taj mali momak.